GEOSİSZemin etüdü neden gereklidir?
Zemin etüdü; bir yapının oturacağı zeminin fiziksel ve mekanik özelliklerini, yeraltı suyu durumunu ve deprem sırasındaki davranışını ortaya koyar. Yapı ruhsatı sürecinde istenen zemin ve temel etüt raporu, statik projenin girdisidir: yerel zemin sınıfı, tasarım spektrumu, zemin emniyet gerilmesi ve yatak katsayısı bu rapordan alınır. Doğru bir etüt, hem güvenli hem de ekonomik bir temel tasarımı sağlar.
Erzurum ovası ve çevresinde alüvyon, göl çökelleri, volkanik birimler ve ayrışmış kaya bir arada bulunur. Aynı mahallede bile birkaç yüz metre içinde zemin sınıfı değişebilir. Bu nedenle genel ölçekli haritalar yerine parsel üzerinde yapılan jeofizik ölçümler esas alınmalıdır.
Zemin etüdünde kullandığımız yöntemler
- MASW ve ReMi — kayma dalgası hızı (Vs) profili ve Vs30 ile yerel zemin sınıfı.
- Mikrotremor (H/V) — zemin hakim titreşim periyodu (T₀) ve zemin büyütmesi.
- Sismik kırılma tomografisi — Vp kesiti, ayrışma zonu, ana kaya derinliği ve sökülebilirlik.
- Elektrik özdirenç tomografisi (ERT) — yeraltı suyu, dolgu, boşluk ve heyelan kayma yüzeyi araştırması.
Vp ve Vs birlikte ölçüldüğünde dinamik elastik parametreler (Poisson oranı, kayma modülü G, elastisite modülü E, bulk modülü K) hesaplanır. Bu parametreler, zemin iyileştirmesi veya fore kazık uygulanan sahaların tabii zeminle karşılaştırılmasında da kullanılır.
Rapor kapsamı
- Yerel zemin sınıfı (ZA–ZF) ve TBDY 2018 deprem tehlike parametreleri (SS, S1, SDS, SD1)
- Zemin hakim titreşim periyodu ve zemin büyütmesi
- Zemin taşıma gücü, oturma ve net ilave gerilme hesapları
- Yatak katsayısı ve dinamik elastik parametreler
- Gerekli hallerde sıvılaşma ve şev stabilitesi değerlendirmesi
- Deprem kataloğu, magnitüd–yıl dağılımı ve bölgenin tektonik değerlendirmesi
- Çok noktalı çalışmalarda Vs30, T₀ ve büyütme dağılım haritaları (KMZ olarak Google Earth'te açılabilir)
İmar planına esas jeolojik-jeoteknik etütlerde saha, ölçüm sonuçlarına göre yerleşime uygunluk açısından değerlendirilir; raporlar ilgili kurumların onay süreçlerine uygun formatta hazırlanır. Gerektiğinde sondaj ve laboratuvar verileri jeofizik sonuçlarla birlikte yorumlanır.
Yerel zemin sınıfı ve Vs30
TBDY 2018'de yerel zemin sınıfı, üst 30 metredeki ortalama kayma dalgası hızına (Vs30) göre belirlenir. Vs30'un birkaç on m/s farkı, zemin sınıfını ve dolayısıyla yapıya etkiyen deprem yükünü değiştirebilir.
| Sınıf | Zemin | Vs30 (m/s) |
|---|---|---|
| ZA | Sağlam kaya | > 1500 |
| ZB | Az ayrışmış, orta sağlam kaya | 760 – 1500 |
| ZC | Çok sıkı kum, çakıl ve sert kil; ayrışmış kaya | 360 – 760 |
| ZD | Orta sıkı kum, çakıl veya çok katı kil | 180 – 360 |
| ZE | Gevşek kum, çakıl veya yumuşak–katı kil | < 180 |
| ZF | Sahaya özel araştırma gerektiren zeminler | — |
TBDY 2018 Tablo 16.1'in özetidir; sınıflandırmada SPT-N ve drenajsız kayma dayanımı ölçütleri de kullanılır.
Erzurum'da çalıştığımız alanlar
Erzurum merkez ilçeleri Yakutiye, Palandöken ve Aziziye'nin yanı sıra Oltu, Pasinler, Horasan, Hınıs, Tortum, İspir, Narman, Şenkaya, Tekman, Karayazı, Çat, Köprüköy, Olur, Uzundere, Karaçoban ve Pazaryolu'nda saha çalışması yapıyoruz. Komşu illerdeki çalışmalar için hizmet bölgeleri sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Zemin etüdü ne kadar sürer?
Tek parselli bir konut projesinde arazi ölçümleri genellikle bir gün içinde tamamlanır. Veri işleme ve raporlama süresi, parselin büyüklüğüne ve istenen kapsamına göre değişir; kesin süre teklifte belirtilir.
Zemin etüdü için hangi bilgiler gerekir?
Ada/parsel numarası, parselin konumu, yapının kat adedi, bodrum kat sayısı ve kullanım amacı yeterlidir. Varsa mimari avan proje ve tapu bilgisi süreci hızlandırır.
MASW ölçümü zemin etüdü için zorunlu mu?
TBDY 2018'e göre yerel zemin sınıfı Vs30 ile belirlenir. Vs30'u doğrudan ölçmenin en yaygın yolu MASW gibi yüzey dalgası yöntemleridir; bu nedenle zemin etütlerinde MASW standart ölçümlerden biridir.
Erzurum dışında da zemin etüdü yapıyor musunuz?
Evet. Erzurum merkezli olarak Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz illerinde (Erzincan, Bayburt, Kars, Ardahan, Ağrı, Artvin, Rize, Trabzon, Gümüşhane ve diğerleri) çalışıyoruz.