GEOSİSYüzey dalgası analizi
Aktif ve pasif kaynaklı ölçümler ile derinliğe bağlı kayma dalgası hızı (Vs) profili ve Vs30 değeri belirlenir. Dispersiyon eğrisinden temel mod seçilerek ters çözüm uygulanır.
- Vs30
- Zemin sınıfı
- Vs profili
Jeofizik Mühendislik · Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu
Jeofizik Etüt ve Zemin Araştırmaları
Firmamız; MASW, mikrotremor, elektrik özdirenç tomografisi (ERT), uyarılmış polarizasyon (IP), doğal potansiyel (SP), düşey elektrik sondajı (DES) ve sismik kırılma yöntemleriyle arazi ölçümlerini gerçekleştirmekte, elde edilen verileri Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018) esaslarına uygun zemin ve temel etüt raporlarına dönüştürmektedir.
Vs30
Kayma dalgası hızı
m/s · MASW / ReMi
T₀
Hakim titreşim periyodu
s · Mikrotremor H/V
ρ
Özdirenç
Ω·m · ERT / DES
Vp
Boyuna dalga hızı
m/s · Sismik kırılma
M
Şarjabilite
mV/V · IP
SP
Doğal potansiyel
mV · SP
Hizmetler
Parsel ölçekli zemin etütlerinden imar planına esas mikrobölgeleme çalışmalarına, heyelan ve jeotermal araştırmalardan yapı sahalarında elastik parametre analizine kadar geniş bir kapsamda arazi ölçümü, veri işleme ve yorumlama hizmeti verilmektedir.
Mikrotremor ölçümü
Tek istasyon (H/V) yöntemiyle zemin hakim titreşim periyodu ve zemin büyütmesi belirlenir. Çok noktalı çalışmalarda T₀ ve büyütme dağılım haritaları hazırlanır.
- T₀ (s)
- A₀ büyütme
- IDW harita
Elektrik özdirenç tomografisi
Çok elektrotlu ölçüm sistemi ile iki ve üç boyutlu özdirenç kesitleri elde edilir. Heyelan kayma yüzeyi, yeraltı suyu, boşluk ve dolgu araştırmalarında topoğrafya düzeltmeli ters çözüm uygulanır.
- Heyelan
- Yeraltı suyu
- Boşluk
IP tomografisi
Özdirenç ölçümleriyle eş zamanlı olarak şarjabilite kesitleri elde edilir. Killi birimlerin suya doygun zonlardan ayırt edilmesinde, maden aramalarında ve kirlilik araştırmalarında kullanılır.
- Şarjabilite
- Kil / su ayrımı
- Maden
Doğal potansiyel ölçümü
Yeraltı suyu hareketi ve sızıntı zonlarının belirlenmesine yönelik doğal gerilim ölçümleri yapılır. Baraj, gölet ve heyelan sahalarında su yollarının tespitinde kullanılır.
- Sızıntı
- Su akışı
- Baraj / gölet
Düşey elektrik sondajı
Noktasal ölçümlerle derinliğe bağlı özdirenç değişimi ve katman modeli belirlenir. Enerji nakil hattı direk yerlerinde ve topraklama projelerinde litolojik yorum amacıyla uygulanır.
- Katman modeli
- Topraklama
Jeotermal araştırmalar
AB/2 = 1500 m açılıma kadar yapılabilen derin elektrik sondajları ile derin özdirenç yapısı araştırılır. Örtü kayacı, akışkan taşıyan zonlar ve fay hatları değerlendirilerek sondaj lokasyonu önerilir.
- Derin DES
- Rezervuar
- Sondaj lokasyonu
Kırılma tomografisi
Boyuna dalga hızı (Vp) kesitleri ile ayrışma zonu, sökülebilirlik ve ana kaya derinliği belirlenir. MASW verileriyle birlikte dinamik elastik parametreler (K, G, E, Poisson oranı) hesaplanır.
- Vp
- Elastik modüller
- Sökülebilirlik
Zemin etüt raporu
Parsel ve imar planına esas etüt raporlarında deprem tehlike parametreleri, taşıma gücü, oturma, net ilave gerilme ve yatak katsayısı değerlendirilir.
- Parsel etüdü
- İmar etüdü
- Deprem kataloğu
Örnek çalışma
Bir heyelan sahasında ölçülen dört ERT hattının üç boyutlu çit diyagramı aşağıda sunulmuştur. Kesitler döndürülüp yakınlaştırılabilir; düşük özdirençli (suya doygun, killi) zonlar ve hatlar arası derinlik dilimleri ayrıca görüntülenebilir.
Sürükle: döndür · Tekerlek: yakınlaştır · Sağ tık sürükle: kaydır
KesitlerKesitler, topoğrafya düzeltmeli iki boyutlu ters çözüm modelleridir. Ölçümler Wenner–Schlumberger diziliminde, her biri 164,5 m uzunluğunda dört hat boyunca yapılmıştır. Koordinatlar yerel sisteme dönüştürülmüştür.
Derinlik dilimleriDilimler, hatlar arasında ters mesafe ağırlıklı (IDW) enterpolasyonla oluşturulmuştur. En yakın hatta 22 m'den uzak alanlar değerlendirme dışında bırakılmıştır.
KesişimlerKesişen hatlarda ilk 8 m içindeki özdirenç değerleri (8–18 Ω·m) birbiriyle uyumludur. Kesişim noktalarında görülen 3–5 m'lik kot farkı, GPS ve topoğrafya ölçüm belirsizliğinden kaynaklanmaktadır.
Vs30 ve jeoloji
Arazi ölçümlerinden elde edilen Vs30 dağılım haritası, jeolojik haritadaki birim sınırı ile çakıştırılmıştır. Sahanın doğusundaki düşük Vs30 bölgesinin, jeolojik haritadaki ikinci birimin sınırı ile büyük ölçüde örtüştüğü görülmektedir.
Birim ABirim B
Doğu kesimiBirim sınırı, 290 ve 280 m/s eş değer eğrileri arasından geçmektedir. Sınırın doğusunda Vs30 değerleri 260 m/s'ye kadar düşmektedir.
Güney kesimi250 m/s düzeyindeki düşük hız zonu, sınırın batısına doğru uzanmaktadır. Genel ölçekli jeoloji haritalarında birim sınırlarının arazide birkaç on metrelik sapma gösterebileceği dikkate alındığında, yerinde ölçülen değerler daha güvenilir bir gösterge niteliğindedir.
YöntemJeolojik haritadaki parsel sınırı, afin dönüşüm ile Vs30 haritasına çakıştırılmıştır. Parsel içinde kalan birim sınırı, parsel dışındaki izinden enterpolasyonla belirlenmiştir.
Keson kuyu tespiti
Zemin etüdü kapsamında gerçekleştirilen MASW tomografisi ile sahada gömülü durumdaki eski bir keson kuyu tespit edilmiştir.
Kesitin batı kesiminde 15 m derinlikten itibaren Vs değerleri 340 m/s'nin üzerine çıkmaktadır. Doğu ucunda ise yüzeyden 23 m derinliğe kadar uzanan, 190–250 m/s hız aralığında düşey bir zon gözlenmektedir. Bu zonun her iki yanında belirgin bir hız değişimi bulunmaktadır.
Söz konusu anomali, çevrede varlığı bilinen eski bir çeşmeye ait 23 m derinliğindeki kuyu ile örtüşmektedir.
Gömülü kuyular ve dolgu boşlukları temel altında farklı oturmalara neden olabileceğinden, bu tür yapıların konum ve derinliklerinin temel tasarımından önce belirlenmesi önem taşımaktadır.
- Yöntem
- 2B MASW tomografisi
- Kesit
- 27 m × 30 m derinlik
- Kuyu
- 23 m derinlik · eski çeşme kuyusu
Jeotermal araştırma
Bölgedeki jeotermal potansiyelin araştırılması amacıyla derin düşey elektrik sondajları gerçekleştirilmiştir. Aşağıda bu sondajlardan birine ait arazi eğrisi yer almaktadır. Firmamızın derin DES ekipmanının ölçüm kapasitesi AB/2 = 1500 metreye çıkarılmıştır.
Ölçümlerde akım elektrot açıklığı AB/2 = 3 m'den yaklaşık 500 m'ye kadar artırılmıştır. Görünür özdirenç, AB/2 = 10 m civarında 10 Ω·m'ye kadar düşmekte, 30–100 m aralığında ise 100–200 Ω·m düzeyine yükselmektedir.
AB/2 = 100 m'den sonra eğride belirgin dalgalanmalar gözlenmektedir. Derin sondajlarda bu tür değişimler yanal yapı farklılıklarından, fay zonlarından veya ölçüm gürültüsünden kaynaklanabileceğinden, eğriler ters çözüm öncesinde ayrıntılı olarak değerlendirilmektedir.
Örnekte sunulan sondaj AB/2 = 500 m açılımla tamamlanmıştır. Mevcut ekipmanla açılım AB/2 = 1500 metreye kadar artırılabilmekte, böylece jeotermal rezervuar derinliklerinin araştırılmasına olanak sağlanmaktadır.
- Yöntem
- Derin DES · Schlumberger
- Açılım
- AB/2 = 3 – ~500 m (bu sondaj)
- Kapasite
- AB/2 = 1500 m
- Amaç
- Jeotermal potansiyel araştırması
TBDY 2018 · Tablo 16.1
Yerel Zemin Sınıfı ve Vs30
Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği'nde yerel zemin sınıfı, zeminin üst 30 metresindeki ortalama kayma dalgası hızına (Vs30) göre belirlenmekte ve tasarım spektrumu bu sınıfa göre tanımlanmaktadır. Vs30 değerinin doğru belirlenmesi, yapıya etkiyen deprem yükünü ve dolayısıyla yapı maliyetini doğrudan etkiler.
MASW ölçümleri parsel ölçeğinde yapılmakta, gerekli durumlarda birden fazla hat ve mikrotremor ölçümleriyle desteklenmektedir.
| Sınıf | Zemin | Vs30 (m/s) | |
|---|---|---|---|
| ZA | Sağlam kaya | > 1500 | |
| ZB | Az ayrışmış kaya | 760 – 1500 | |
| ZC | Sıkı kum, çakıl, sert kil | 360 – 760 | |
| ZD | Orta sıkı kum, katı kil | 180 – 360 | |
| ZE | Gevşek kum, yumuşak kil | < 180 | |
| ZF | Sahaya özel araştırma gerekir | — |
Tablo özet niteliğindedir. Sınıflandırmada SPT-N ve drenajsız kayma dayanımı ölçütleri de kullanılmaktadır.
Çalışma süreci
Tüm projeler, saha incelemesinden raporlamaya kadar aşağıdaki aşamalar izlenerek yürütülmektedir.
1 / Keşif
Saha ve pafta incelemesi
Ada/parsel bilgileri, jeolojik harita ve yapı özellikleri dikkate alınarak ölçüm hatları ve nokta sayısı planlanır.
2 / Ölçüm
Arazi çalışması
Planlanan jeofizik ölçümler gerçekleştirilir; ölçüm noktaları ve hatları koordinatlı olarak kaydedilir.
3 / Analiz
Veri işleme ve ters çözüm
Dispersiyon analizi, H/V değerlendirmesi, özdirenç ve IP ters çözümü yapılır; T₀ ve Vs30 dağılım haritaları hazırlanır.
4 / Rapor
Etüt raporu
TBDY 2018 parametreleri, taşıma gücü, oturma ve net ilave gerilme değerlendirmelerini içeren rapor hazırlanır.
Ekipman
Saha cihazları
- ERT · IP
- Ambrogeo Mangusta MC 24/144E çok elektrotlu özdirenç ve IP sistemi
- Derin DES
- Yüksek güçlü akım kaynağıyla derin düşey elektrik sondajı cihazı, AB/2 = 1500 m açılım kapasitesi
- SP
- Polarize olmayan elektrotlar (Cu/CuSO₄) ve yüksek empedanslı voltmetre
- Sismik
- SARA DoReMi çok kanallı sismograf, jeofon dizisi (MASW / ReMi / kırılma)
- Mikrotremor
- Ambrogeo üç bileşenli mikrotremor cihazı, tek istasyon H/V ölçümü
Çalışma bölgesi
Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu
Erzurum merkezli firmamız, Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgelerinde hizmet vermektedir. Bölge dışındaki projeler için ayrıca planlama yapılmaktadır.
Firmamız
Geosis Jeofizik; bölgesel deneyimi, yöntem çeşitliliği ve saha donanımı ile jeofizik ve zemin araştırmaları alanında hizmet vermektedir.
Deneyim
Bölgesel deneyim
Firmamız, Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgelerinin jeolojik yapısı ve arazi koşulları konusunda saha deneyimine sahiptir.
Yöntem
Yöntem çeşitliliği
Sismik ve elektrik yöntemler bir arada uygulanmakta, proje amacına ve saha koşullarına en uygun yöntem belirlenmektedir.
Donanım
Saha donanımı
Çok kanallı sismograf, çok elektrotlu özdirenç/IP sistemi, mikrotremor ve derin DES cihazları ile ölçümler gerçekleştirilmektedir.
Teslim
Sayısal teslim
Raporlara ek olarak KMZ formatında dağılım haritaları ve üç boyutlu kesitler sayısal ortamda teslim edilmektedir.
İletişim
Teklif talepleriniz için ada/parsel bilgisi, yapının kat adedi ve kullanım amacı ile birlikte bizimle iletişime geçebilirsiniz. Ölçüm kapsamı ve süreyi içeren teklifimiz tarafınıza iletilecektir.
E-posta
geosisjeo@gmail.com
Telefon
+90 533 030 96 37
Unvan
Geosis Jeofizik Jeoloji Madencilik Harita Şehir Planlama Ltd. Şti.
Adres
Muratpaşa Mah. Haşıl Efendi Cad. Fırat Center No: 9 İç Kapı No: 27, Yakutiye / Erzurum