GEOSİSJeotermal aramada neden özdirenç?
Sıcak ve mineralli jeotermal akışkanlar ile hidrotermal alterasyona uğramış killi örtü birimleri, çevre kayaçlara göre belirgin biçimde düşük özdirenç gösterir. Derin elektrik sondajları, bu düşük özdirençli örtü tabakasının (cap rock) ve altındaki rezervuar zonunun derinliğini, kalınlığını ve yanal devamlılığını ortaya koymayı amaçlar. Rezervuara akışkan taşıyan fay zonları da özdirenç kesitlerinde süreksizlik olarak izlenebilir.
Derin DES kapasitemiz
Schlumberger diziliminde akım elektrotları arasındaki açılım (AB/2) büyüdükçe araştırma derinliği artar. Yüksek güçlü akım kaynağıyla donatılmış derin DES ekipmanımızın ölçüm kapasitesi AB/2 = 1500 m'ye çıkarılmıştır. Böylece yüzlerce metre derinlikteki rezervuar seviyelerinin araştırılması mümkün olmaktadır.
- Sahaya dağıtılmış çok noktalı derin DES ölçümleri
- 1B ters çözüm ve noktalar arası korelasyonla yapma özdirenç kesitleri
- Farklı AB/2 seviyelerinde görünür özdirenç haritaları
- Jeolojik ve tektonik verilerle birlikte yorum; sondaj lokasyonu ve hedef derinlik önerisi
- Sığ bölümde ayrıntı için ERT ve akışkan yükselim zonları için SP desteği
Örnek: derin DES arazi eğrisi
Aşağıdaki eğride akım elektrot açıklığı AB/2 = 3 m'den yaklaşık 500 m'ye kadar artırılmıştır. Görünür özdirenç AB/2 = 10 m civarında 10 Ω·m'ye kadar düşmekte, 30–100 m aralığında 100–200 Ω·m düzeyine yükselmektedir. AB/2 = 100 m'den sonra belirgin dalgalanmalar görülmektedir; derin sondajlarda bu tür değişimler yanal yapı farklılıklarından, fay zonlarından veya ölçüm gürültüsünden kaynaklanabileceği için eğriler ters çözüm öncesinde ayrıntılı değerlendirilir.
Erzurum ve Doğu Anadolu'da jeotermal
Doğu Anadolu, genç volkanizma ve aktif fay sistemleri nedeniyle jeotermal açıdan potansiyeli yüksek bir bölgedir. Erzurum'da Pasinler ve Ilıca çevresi başta olmak üzere çok sayıda sıcak su çıkışı bilinmektedir; Ağrı, Kars, Van ve Bingöl'de de benzer kaynaklar bulunur. Seracılık, konut ısıtması ve termal turizm amaçlı projelerde, sondaj öncesi jeofizik etüt riskin azaltılması için en etkili adımdır.
Sık sorulan sorular
Derin DES ile ne kadar derine inilir?
Araştırma derinliği yer yapısına bağlı olmakla birlikte, kabaca AB/2 açılımının üçte biri ile dörtte biri arasında bir derinlik hedeflenir. AB/2 = 1500 m kapasite, yüzlerce metre derinlikteki rezervuar seviyelerinin araştırılmasına olanak verir.
Jeotermal sondaj yeri nasıl belirlenir?
Derin DES sonuçlarından elde edilen düşük özdirençli örtü ve rezervuar zonları; fay hatları, yüzey sıcak su çıkışları ve jeolojik verilerle birlikte değerlendirilir. Akışkanın yükselmesine izin veren fay zonlarına yakın ve rezervuarın sığ olduğu noktalar önerilir.
Jeotermal ruhsat başvurusunda jeofizik etüt gerekli mi?
Jeotermal arama çalışmalarında jeofizik etüt, arama projesinin temel bileşenlerinden biridir. Ruhsat sürecinde istenen belgeler için ilgili idareyle görüşülmesi önerilir; etüt kapsamı buna göre planlanır.